ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )

29

شرح نهج البلاغة ( فارسي )

حضرت پس از توضيح اين كه چرا با ستمگران مىجنگد ، سه مطلب را تذكر داده است وبه شرح زير توصيه مىفرمايد : أول آن كه ، انسانها را به تقوا وپرهيزگارى امر فرموده است . دوّم مردم را ، به پناه بردن از غضب خدا به رحمتش ترغيب كرده است . سوم وظيفة اجتماع را پيمودن راه روشن عدالت دانسته وفرمان به سلوك اين راه داده است . در صفحات قبل روشن شد كه تقوا عبارت از ترسى است ، كه موجب كناره‌گيرى انسان از أمور منهيّه ومنكر مىشود ؛ به تعبير ديگر همان زهد حقيقي را تقوا گويند وحضرت به تقوا ووارستگى امر مىكند . در توصيه دوّم ، مردم را امر به فرار به سوى خداوند كرده‌اند ، فرار به سوى خدا ، امر به توجّه وروى آوردن به سوى حق تعالى مىباشد ، يعنى برگرداندن چهرهء نفس وجان به سوى كعبهء وجود واجب جانان ، كه كناية از دورى جستن از وسوسه‌هاى نفساني وپناه بردن به الهامات رحماني است . بايد توجّه داشت كه ، فرار بندگان به سوى خداوند متعال داراى مراتب ودرجاتى است به ترتيب ذيل : الف : فرار بنده ، از بعضي آثار ، به بعضي از آثار ديگر خداوند ، چنان كه از اثر خشم خداوند ، به اثر رحمتش پناه بريم . خداوند ، تضرّع وزارى مؤمنان را ، چنين حكايت كرده است : رَبَّنا وَلا تُحَمِّلْنا ما لا طاقَةَ لَنا بِهِ وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنا وَارْحَمْنا . . . « 1 » از آيهء شريفه چنين استفاده مىشود ، كه مؤمنان ، جز خداوند وافعالش چيزى را نمىبينند ، بنا بر اين از بعضي آثار ، به پناه بعضي آثار فرار مىكنند .

--> ( 1 ) سوره بقره ( 2 ) آية ( 286 ) : اى پروردگار ما بيش از توان‌مان بر ما باز نكن ، از ما بگذر وما را بيامرز وبر ما رحم كن .